75 rocznica egzekucji na górze Gruszka

W niedzielę, 5 lipca, 2015 r. odbyły się uroczystości dla uczczenia pamięci 112 polskich patriotów, rozstrzelanych na górze Gruszka, za Tarnawą Górną, w nocy 5/6 lipca 1940 r. Byli to tzw. "turyści Sikorskiego" (na naszym terenie zwani „węgiernikami”), czyli ochotnicy idący do tworzącej się we Francji polskiej armii oraz ich przewodnicy z Sanoka i okolic.

https://goo.gl/photos/7KTmBzNHnZre4Chh7  

Uroczystość rozpoczęła się mszą świętą w intencji zamordowanych, w kościele pw. Przemienienia Pańskiego w Sanoku, sprawowaną przez księdza proboszcza, dr. Andrzeja Skibę, który w poruszającym kazaniu przybliżył dramatyczne wydarzenia sprzed 75 laty. Po mszy świętej uczestnicy uroczystości udali się na cmentarz, gdzie dh. Mateusz Kaczkowski  odczytał Apel Poległych, specjalnie napisany na tę okazję. Na zbiorowej mogile wiązanki kwiatów złożyli:

  • Pan Kazimierz Węgrzyn, radny powiatowy, w imieniu parlamentarzystów Prawa i Sprawiedliwości – Senatora RP Andrzeja Matusiewicza i Posła RP Piotra Babinetza;
  • Pan Waldemar Och, przewodniczący Rady Powiatu, sekretarz Urzędu Miasta Sanoka, w imieniu Burmistrza Miasta Sanoka;
  • Pan Zbigniew Długosz, naczelnik Wydziału Zarządzania Kryzysowego Starostwa Powiatowego w Sanoku w imieniu Starosty Powiatu Sanockiego;
  • Pan Andrzej Woźny w imieniu Związku Inwalidów Wojennych,
  • Pan Mieczysław Brekier w imieniu Związek Sybiraków;
  • Płk. Stanisławem Osika w imieniu Związku Żołnierzy Wojska Polskiego;
  • Pan Krzysztof Juszczyk w imieniu Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego;
  • Pan Mariusz Kluczyński z uczniami Szkoły Podstawowej w Tarnawie Dolnej;

W uroczystości uczestniczyły poczty sztandarowe: Koła ŚZŻAK w Sanoku, Hufca ZHP Ziemi Sanockiej, Szkoły Podstawowej w Tarnawie Dolnej oraz Związku Weteranów
i Rezerwistów Wojska Polskiego.

Odśpiewanie hymnu Rzeczpospolitej Polskiej zwieńczyło uroczystość na sanockim cmentarzu. Następnie część uczestników spotkania przy mogile rozstrzelanych udała się na miejsce egzekucji, na górę Gruszka. Tam przybyli także:

  • Pan Wacław Krawczyk – wicestarosta Powiatu Sanockiego,
  • Pan Ernest Nowak – burmistrz Zagórza,
  • Pani Barbara Krasulak – wiceburmistrz Leska,
  • Pan Józef Kosiba, nadleśniczy Nadleśnictwa Lesko,
  • Pani Joanna Rudy, dyrektor Szkoły Podstawowej.

Po wysłuchaniu recytacji i wspólnej modlitwie złożyli oni kwiaty i zapalili znicze pamięci pod tablicą upamiętniającą rozstrzelanych. W uroczystości na „Gruszce” uczestniczyło również kilkunastu mieszkańców Sanoka i Gminy Zagórz. Prowadząca uroczystość hm. Krystyna Chowaniec kończąc swoje wystąpienie, w którym przedstawiła okoliczności dokonanej zbrodni, wyraziła uznanie dla dzieła mieszkańców Gminy Zagórz za odrestaurowanie tego miejsca, gdzie 75 lat temu oddało życie za wolność Ojczyzny 112 osób, w tym następujący mieszkańcy Powiatu Sanockiego:

  • Leokadia Górska, żona oficera 2 psp,
  • Józef Rec, nauczyciel sanockiego gimnazjum, organizator jednej z pierwszych tras przerzutowych,
  • bracia Mieczysław i Tadeusz Nunbergowie z Zagórza,
  • Czesław Wawrosz, właściciel majątku w Myczkowie,
  • Fryderyk Sedlak, rządca majątku w Myczkowie,
  • Wincenty Sokół, rolnika z Bukowska, przewodnik,
  • Wasyl Białas, Rajmund Kraczkowski, Stefan Lorenc z Sanoka,
  • Wasyl Krzywdzik i Włodzimierz Krawiec z Zasławia.

O ich bohaterstwie i złożonej ofierze życia mówił także Pan Aleksander Roman, prezes Koła ŚZŻAK w Sanoku, którego wystąpienie zakończyło uroczystość.

Warto dodać, że obchody 75. rocznicy egzekucji 112 polskich patriotów na „Gruszce’ rozpoczęła sesja popularnonaukowa w sanockim zamku, w dniu 23 czerwca br. Zebrani,
w tym uczniowie Gimnazjum w Pobiednie, Gimnazjum nr 2 i nr 4, II LO w Sanoku oraz członkowie Koła Historycznego im. Armii Krajowej w Sanoku, wysłuchali referatu, ilustrowanego unikalnymi fotografiami, pracownika naukowego Muzeum Historycznego w Sanoku, Pana Andrzeja Romaniaka pt.
„Egzekucja na górze Gruszka – największa polityczna egzekucja w Powiecie Sanockim”, a także wystąpienia Pana Stanisława Drozda, założyciela  Muzeum Kultury Bojków w Myczkowie na temat „Czesław Wawrosz – zapomniany bohater”. Pan Stanisław Drozd nie tylko w bardzo interesujący sposób przedstawił sylwetkę Wawrosza, ale także wszyscy obejrzeć mogli przyniesione przez niego autentyczne fotografie i dokumenty z czasów wojny. Sesja była także okazją do przypomnienia, że Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej obchodzi w tym roku swoje 25- lecie (referat „25 lat działalności ŚZŻAK” – Krystyna Chowaniec) oraz wręczenia legitymacji nowym członkom Koła ŚZŻAK w Sanoku. Prezes koła, Aleksander Roman, wręczył legitymacje następującym osobom: Krystyna Chowaniec, Andrzej Pocztański (członkowie zwyczajni), Alicja Kawska, Irena Bojarska, Katarzyna Zimoń, Andrzej Romaniak, Mariusz Kluczyński, Piotr Lewek (członkowie nadzwyczajni). Nowi członkowie koła podejmą (większość czyni to od lat)  dzieło kultywowania etosu Armii Krajowej.

Opr. Krystyna Chowaniec

facebook_page_plugin