Zarys dziejów ruchu zuchowego w Powiecie Sanockim

Krystyna Chowaniec

Zarys dziejów ruchu zuchowego w Powiecie Sanockim

 Pierwsza wzmianka o zuchach w Powiecie Sanockim znajduje się w kronice 1 Sanockiej Drużynie Harcerzy. Po rokiem 1919 zapisano: Po rozwiązaniu „Pogotowia” w kwietniu napływ nowych członków jest tak liczny, że druh hufcowy Urbanek tworzy z nich trzecią drużynę, a po kilku tygodniach czwartą złożoną z najmłodszych t.zw. „zuchową”. Po reorganizacji hufca jesienią 1919 r. najmłodsi znaleźli się w V drużynie, której drużynowym był Zbigniew Kosina (zginął w 1939 r. podczas bombardowania). W 1920 działalność tej drużyny zanika.

 

 

We wrześniu 1931 roku Tadeusz Słuszkiewicz, harcerz 1 SDH im. hetmana Stanisława Żółkiewskiego założył gromadę wilcząt (zuchów) złożoną z uczniów Szkoły Powszechnej im. Władysława Jagiełły. Rok później powstała druga gromada przy Szkole Powszechnej im. Grzegorza z Sanoka. 1 Początkowo prowadził ją wywiadowca Zygmunt Keller , a w roku 1933
i 1934 wyw. Adam Kawski. Do pracy w męskich gromadach zuchowych przeszło wówczas kilku harcerzy z 1 SDH. W składzie komendy hufca działającej w latach 1932 –1938 osobą odpowiedzialną za zuchy był Franciszek Moszoro, pełniący funkcję organizatora drużyn zuchowych.2 Pod jego kierunkiem męskie drużyny zuchowe pracowały bardzo aktywnie
i szybko zdobyły sobie dużą popularność. Na przykład gromada zuchów „podhalańskich” brała udział w zorganizowanym wspólnie przez drużyny męskie i żeńskie, w dniach 23-29.04.1933 roku, „Tygodniu Harcerskim”. Zuchy zaprezentowały pokaz gimnastyczny – „piękne piramidki”, które zebrana publiczność długo oklaskiwała. A podczas uroczystości 3 Maja zuchy uczestniczyły w defiladzie i ich trzykrotne pozdrowienie „Czuj!” wywołało duży aplauz wśród publiczności i władz odbierających defiladę. 3 Podobny pokaz sprawności fizycznej dały zuchy w kolejnym „Tygodniu Harcerza”, w dn. 27 kwietnia 1934 r. na stadionie sportowym.4

Komenda hufca troszczyła się o kształcenie drużynowych i dobre przygotowanie namiestników. Organizowano szkolenia samodzielnie oraz wysyłano na kursy chorągwiane lub centralne. Np. w dniach 28-29 kwietnia 1934 r. zorganizowano w Sanoku kurs dla opiekunów drużyn harcerskich i gromad zuchowych. A w 1938 r. został wysłany do Górek Wielkich, do szkoły Wodzów Gromad Zuchowych prowadzonej przez Aleksandra Kamińskiego, druh Zdzisław Peszkowski, drużynowy 2 DH im. Franciszka Żwirki. Późniejszy wybitny instruktor i kapłan zawsze szczycił się tym, ze szlify namiestnika zuchowego zdobywał u samego twórcy metodyki zuchowej - „... w harcerstwie przeszedłem przez wszystkie stopnie, a podharcmistrza robiłem nigdzie indziej tylko w Górkach Wielkich, u samego Kamińskiego". Po ukończeniu kursu został przyjęty przez Aleksandra Kamińskiego na instruktora Szkoły Harcerskiej
w Górkach Wielkich, a także zaczął pracę namiestnika zuchowego w sanockim hufcu. W 1938 roku w okolicach Sanoka, w Lisznej, Chorągiew Lwowska Harcerzy zorganizowała „Kurs wodzów zuchowych”, prowadzony przez hm. Szymaka. Phm. Zdzisław Peszkowski na tym obozie pełnił funkcje oboźnego. Namiestnik zuchowy sanockiego hufca swoją wiedzą
i doświadczeniem dzielił się z innymi – na polecenie komendy Chorągwi Lwowskiej Harcerzy prowadził kurs wodzów zuchowych w Gimnazjum w Tarnopolu, a potem w miejscowości Kamień Dobosza na Huculszczyźnie. 5

W hufcu harcerek młodszymi dziećmi zaczęto zajmować się jeszcze wcześniej niż
w hufcu męskim. Już w 1926 roku działała III drużyna „zuchów” im. Marii Konopnickiej złożona z najmłodszych dziewcząt, licząca 39 osób, która według opinii komendantki Chorągwi Lwowskiej mogła być zaliczona do drużyny „wilcząt”. Opiekunką drużyny była Jadwiga Lorencówna, a przyboczną Olga Fuhrmanówna. Do drużyn żeńskich należały dziewczęta z różnych szkół, inaczej niż w hufcu harcerzy, gdzie drużyny skupiały uczniów jednej szkoły. W 1928 roku drużynową III drużyny zuchów była Maria Lisowska, córka znanego sanockiego malarza, Władysława Lisowskiego. Po niej funkcję drużynowej III drużyny im. Marii Konopnickiej objęła Janina Dziurzanka. Kiedy więc we wrześniu 1930 roku opracowano i wydano regulaminy zuchowe obejmujące Prawo Zucha, Obietnicę, programy prób na gwiazdki i sprawności w sanockim hufcu harcerek już trwała praca z najmłodszymi dziewczętami.

W lutym 1934 r. komendantka Chorągwi Lwowskiej Harcerek mianowała referentką zuchową przy hufcu harcerek Helenę Dworską, a podczas wakacji, w dniach 17 lipca–
9 sierpnia 1934 r. 8 instruktorek z Sanoka (Albina Wójcik, Maria Lisowska, Witeszczak, Helena Hydzik, Zofia Olearczyk, Stanisława Kruszelnicka, Kazimiera Żurawińska i Helena Dworska) uczestniczyło w obozie drużynowych w Nowojelni na Wileńszczyźnie. Komendantką obozu była hm. Stefania Stipal, a sanocka hufcowa, Albina Wójcik, pełniła na tym obozie funkcję zastępowej. Rozkazem z dnia 9 grudnia 1935 r. komendantka chorągwi powierzyła kierownictwo nad gromadami zuchowymi w Sanoku druhnie Marii Lisowskiej, która pełniła tę funkcję do 1939 r. Druhna M. Lisowska ukończyła w 1935 r. kurs dla instruktorów gromad zuchowych w Harcerskiej Szkole Instruktorskiej na Buczu. Kolejną instruktorką przygotowaną do pracy z zuchami była Krystyna Harnówna, która w dniach 16 –26 stycznia 1938 r. ukończyła kurs wodzów zuchowych w Górkach Wielkich koło Skoczowa.

W latach wojny i okupacji praca drużyn zuchowych z oczywistych przyczyn ustała, a druhny drużynowe oddały się innej pracy – hm. Jadwiga Zaleska, łączniczka AK, utworzyła Tajną Organizację Harcerek i ćwiczyła dziewczęta w zakresie łączności i wywiadu, prowadziła też tajne nauczanie, hm. Kazimiera Wicińska założyła Szkołę Gospodarstwa Domowego
i Rzemiosła Krawieckiego, przez co uratowała wiele dziewcząt przed wywózką do Niemiec na roboty, druhna Wanda Czekańska-Czwartacka zaangażowała się w walkę z okupantem
w organizacji „Racławice”, a potem w AK pełniła służbę wywiadowczą, była łączniczką, kierowała komórką dywersyjną oraz referatem Wojskowej Służby Kobiet przy inspektoracie
w Sanoku, phm. Maria Lisowska wysyłała paczki do oflagu w Waldenbergu, pracowała w tajnym nauczaniu w Zarszynie, a w czasie działań wojennych w 1944 r. udzielała pomocy samarytańskiej, Helena Kosina, Helena Dworska, Kamila Jayko, Waleria Kopecka prowadziły tajne nauczanie.

Po przejściu frontu harcerki i harcerze, nie czekając na odgórne postanowienia
i rozkazy, stanęli do pracy. Pierwszym polem działania było zrobienie porządku w częściowo zniszczonym budynku gimnazjum męskiego, opuszczonym przez szpital wojskowy, by mógł się rozpocząć opóźniony rok szkolny. Na wiosnę 1945 r. działał w Sanoku hufiec żeński pod komendą druhny hm. Albiny Wójcik, która tę funkcję pełniła do jesieni 1948 r. oraz hufiec męski, którego komendantem był phm. Roman Kostrzewa, ale już od jesieni 1945 r. funkcję tę pełnił HO. Franciszek Moszoro, a od 12 IX 1946 r. hm. Józef Pohorski. Od jesieni 1944 r. do jesieni 1945 r. w hufcu żeńskim powstało sześć drużyn harcerskich, o drużynach zuchów źródła milczą. Natomiast w hufcu harcerzy, w czerwcu 1945 roku, funkcjonuje dwie gromady zuchowe – „Wyrwidęby”, którą prowadził ćwik Kazimierz Harna i „Białe Wilczki”
z drużynowym Juliuszem Łabą na czele. Mianowana przez komendanta Chorągwi Harcerzy
w Rzeszowie z dniem 3 października 1945 r. komenda hufca ma w swoim składzie namiestnika zuchowego, ćwika Kazimierza Harnę. W następnym roku powstaje kolejna, trzecia, gromada zuchów – 19 maja 1946 r. przy Szkole Podstawowej im. Władysława Jagiełły założono drużynę zuchową o nazwie „Górskie Orlęta”. Drużynowym jej został Marian Szramowiat.6 W styczniu 1946 roku w Kocmyrzowie koło Krakowa (w młynie) był zorganizowany pierwszy po wojnie kurs dla drużynowych zuchowych, którego komendantem był Antoni Gromski. W kursie tym uczestniczyli druhowie Kazimierz Harna i Juliusz Łaba. Druh Kazimierz Harna funkcję namiestnika pełnił do 1947 r., do swego aresztowania. Po nim kierowanie pracą drużyn zuchowych przejął Juliusz Łaba. Po jego wyjeździe z Sanoka, do wojska, w 1949 roku, namiestnikiem został Marian Szramowiat.7 Pełnił tę funkcję najdłużej ze wszystkich namiestników i pod jego kierunkiem ruch zuchowy na terenie Powiatu Sanockiego bardzo się rozwinął. W 1948 roku w kursie drużynowych w Ustce wzięła udział Krystyna Furman (po mężu Harna), późniejsza wieloletnia drużynowa, aktywna do lat dziewięćdziesiątych.

We wrześniu 1948 r. Główna Kwatera Harcerzy i Główna Kwatera Harcerek zostały połączone w jedną Główną Kwaterę Harcerstwa. W Sanoku Komenda Hufca Żeńskiego została włączona do Komendy Hufca Męskiego. Była to już jedna Komenda Hufca pod komendą hm. Józefa Pohorskiego. Przybocznym był dh. Czesław Borczyk. Zanim te zmiany nastąpiły, jeszcze w styczniu 1948 r. najstarsze harcerki złożyły przyrzeczenie przed hufcową dh.
A. Wójcik. Uroczystość ta odbyła się przy drzwiach zamkniętych, w ścisłym gronie, gdyż harcerki powtarzały, drżącym z przejęcia głosem, dawny, przedwojenny tekst.

W 1949 r. nastąpiły w Polsce znaczące zmiany polityczne, które doprowadziły do likwidacji wielu towarzystw i organizacji. Instruktorzy harcerscy w wyniku nękania przez organa służb bezpieczeństwa, opuszczali szeregi ZHP. Byli też usuwani decyzjami odgórnymi, przesłuchiwani, a nawet aresztowani. W kwietniu 1949 roku ZHP wystąpił
z Międzynarodowego Biura Skautowego i w tym samym roku właściwie przestał istnieć wchłonięty przez ZMP jako „Organizacja Harcerska ZMP”. Decyzją Ministerstwa Oświaty harcerstwo zostało ograniczone do szkół podstawowych, stało się tam organizacją masową, prawie obowiązkową. Rozkazem naczelnictwa w grudniu 1949 roku mianowano harcmistrzami członków Zarządu Głównego ZMP, którzy nigdy nie byli harcerzami.

W latach 1954-1955 w kraju toczyły się dyskusje o charakterze społeczno-politycznym. Nie ominęły one Organizacji Harcerskiej. W wyniku debat i wielu konferencji w lecie 1956 r. została utworzona Organizacja Harcerska Polski Ludowej, była to już organizacja bardziej harcerska niż ZMP-owska. Radykalniejsze zmiany miały miejsce dopiero po wydarzeniach październikowych 1956 r., kiedy to w Poznaniu polała się krew. Po wielu bardzo ostrych sporach i naradach ludzi oddanych harcerstwu został reaktywowany Związek Harcerstwa Polskiego. Powróciła tradycyjna nazwa, krzyż harcerski, lilijka i hymn „Wszystko co nasze…”. Przewodniczącym Prezydium Naczelnej Rady Harcerskiej został Aleksander Kamiński,
a Naczelniczką Głównej Kwatery hm. Zofia Zakrzewska. Również w Sanoku ZHP wznowił działalność. Wielu instruktorów i harcerzy sprzed wojny i pierwszych lat powojennych zgłosiło się do pracy. W szybkim tempie powstawały drużyny starszych i młodszych harcerzy oraz zuchów. Komendantem hufca został przedwojenny komendant hm. Czesław Borczyk.8 Wznowili też pracę instruktorzy – zuchmistrzowie: Marian Szramowiat, Kazimierz Harna, Krystyna Harna, Marian Mazur, Władysław Mazur. Przyszli inni – m.in. Zofia Kaleniecka 9
i Barbara Woźniak (po zamążpójściu - Mazur). Funkcję zastępcy komendanta hufca do spraw zuchów objął Marian Szramowiat. organizując ponownie Nowy Krąg Pracy i drużyny zuchowe (po likwidacji etatów z 51 drużyn w zostało 16 drużyn harcerskich i 4 gromady zuchowe). Efekty pracy wkrótce były widoczne i na początku lat sześćdziesiątych działają następujące gromady zuchowe:

  • „Wiewiórki” – drużynowa Barbara Wożniak - Mazur, przyboczna Ewa Szombara;
  • „Górskie Orlęta „ - drużynowa Zofia Kucharska - Kaleniecka, przyboczni Andrzej Lorek i Piotr Marcinkowski;
  • „Biedronki” – drużynowa Urszula Kwaśniewicz -,Tomaszek, przyboczne Krystyna Polny, Roża Koba - Milan;
  • „Muchomorki” – drużynowa Krystyna Furman - Harna, przyboczna Anna Musiał;
  • „Wyrwidęby” – drużynowy Marian Szramowiat, przyboczny Czesław Skrobał;
  • „Szare Wilczki” - drużynowy Marian Mazur, przyboczny Henryk Piotrowski;
  • „Bławatki” - drużynowa Barbara Stojowska;
  • „Indianie” - drużynowy Roman Jasik, przyboczny Marian Chomiszczak”;
  • „Słowiki” - drużynowa Maria Froń - Jasik;
  • „Sarenki” - drużynowa Maria Froń, przyboczny Hnatusko (gromada działa w Olchowcach);
  • „Leśne Skrzaty”
  • „Dzielne Zuchy”10

Krąg pracy drużynowych gromad zuchowych pod kierunkiem druha Mariana Szramowiata stanowił bardzo zżytą grupę. Dużo uwagi poświęcano integracji zespołu organizując wspólne wycieczki i spotkania (np. w 1960 roku, w dniach 13-17 lipca, 30 osobowa grupa
z namiestnikiem zuchowym Marianem Szramowiatem odbyła wycieczkę pieszą, bardziej obóz wędrowny, wędrując przez Liszną, Słonny Wierch, Wujskie, Załuż, Manasterzec, Glinne, Uherce do Myczkowiec. Z tej wędrówki zachowała się kronika opisująca przebieg wędrówki, z wpisami spotykanych na szlaku innych wędrowców i gości ognisk, a także ... kierownika zwiedzanego tartaku w Łukawicy i jednego z pracowników, przodownika pracy. Krąg Pracy Drużyn Zuchowych odbywał regularnie swoje zbiórki, miał także swój proporzec, pieknie haftowany, zachowany do dzisiaj w archiwum hufca. Instruktorzy zuchmistrzowie w tamtych latach nadawali ton w pracy hufca. To właśnie oni zatroszczyli się, aby sztandar hufca, uroczyście wręczany podczas zlotu hufca w dniach 1959 roku został poświęcony. Wieczorem przed uroczystością Krystyna Harna, Kazimierz Harna, Wiesława Mazur (Kotulska) i Stanisław Turczynowski udali się ze sztandarem do prywatnego mieszkania księdza Stanisława Lechowicza, który go poświęcił. Takie to były czasy! A wszystkie gwoździe i lilijkę ze srebra wieńczącą drzewce sztandaru wykonał phm. Kazimierz Harna.11

Wszystkie drużyny zuchowe posiadały totemy wykonane w pracowni dekoratorskiej Spółdzielni „Wspólnota” przez Kazimierza Harnę i Mariana Szramowiata - toczone oraz rzeźbione. Totemy te były słynne w całej Polsce, nawet jedno z wydań Zuchowych Wieści zamieściło ich fotografie. Sanockie zuchy odwiedziła też hm. Zofia Zakrzewska, Naczelnik ZHP. Tak wysoki poziom pracy był możliwy dzięki wzorowej organizacji zuchowego Kręgu Pracy (namiestnictwa). Spotkania Kręgu Pracy odbywały się systematycznie, raz w m-cu, a zbiórki drużyn zuchowych raz w tygodniu. Drużyny prowadziły książki pracy i kroniki, większość dzieci posiadała mundurki

Najważniejsze wydarzenia:

  • 1957/58 - zimowisko szkoleniowe organizowane przez Komendę Chorągwi Rzeszów dla instruktorów zuchowych;
  • 1958/59- „Sylwester” dla instruktorów i zuchów (bale w kostiumach);
  • coroczne imprezy: „Choinka” - zabawa dla zuchów, „Andrzejki” - zabawa dla zuchów z wróżbami, uroczyste pasowanie zuchów, Obietnica Zuchowa, pasowanie na harcerzy – przekazanie zuchów do drużyn harcerskich;
  • udział we wszystkich uroczystościach państwowych; parady- 1majowe zuchy maszerują w strojach lub niosą rekwizyty w zależności od aktualnie zdobywanej sprawności lub nazwy drużyny, np. listonosze w czapkach z torbami i listami, marynarze w czapkach marynarskich i marynarskich kołnierzach, kolejarze w czapkach kolejarskich i z makietą lokomotywy, zuchy z drużyny „Muchomorki” mają na głowach czerwone kapelusze i duże, białe kołnierze;
  • 1 XI „Święto Zmarłych” - zuchy dekorują groby żołnierzy;
  • 1959 r. – udział z gwiaździstym, ogólnopolskim zlocie kręgów pracy pod Grunwaldem, gdzie odbyła się inscenizacja bitwy pod Grunwaldem.

Drużynowi uczestniczyli także w szkoleniach chorągwianych i ogólnopolskich, np. Zofia Kucharska w 1957 roku brała udział w szkoleniu w Rzeszowie, a w 1960 w Ropicy. Odbywały się też 3 dniowe kursy dla nauczycieli „Jaka drużyna zuchowa” i zbiórki pokazowe w Sanockim Domu Kultury. Hufiec organizował również kolonie zuchowe (1960 w Ropicy, komendantka Zofia Kaleniecka , w Pielni w 1968 – komendantka Krystyna Harna, w Borze w 1968 – komendantka Krystyna Harna), a także biwaki i wycieczki dla zuchów, najczęściej w najbliższe okolice Sanoka.12

Do najważniejszych wydarzeń ruchu zuchowego w następnych latach należą:

  • 1961 – namiestnictwo zuchowe przeprowadziło akcję „Mistrzowska Drużyna Zuchowa”, powtarzaną także w latach następnych, wzięło w niej udział 16 drużyn zuchowych;
  • 1967 – obóz szkoleniowy kadry drużyn zuchowych w Borach k. Helu, komendant hm. Marian Szramowiat, liczba uczestników – 121 osób;
  • bardzo duży wzrost liczebny na początku lat siedemdziesiątych, spowodowany polityką państwa, liczba zuchów w 1974 roku wynosi 1211 osób;
  • sanocki hufiec w dniach 26-27 maja 1979 r. organizuje główną imprezę wojewódzką w Międzynarodowym Roku Dziecka – Święto Zucha;
  • szkolenia dla drużynowych zuchowych w Warszawie i Ustrzykach Dolnych (1982 r.)13
  • 1993 r. - na Ogólnopolskim Festiwalu Kultury Młodzieży Polskiej 42 Gromada Zuchowa z Prusieka (drużynowa phm. Eugenia Kwolek) zdobywa wyróżnienie czyli Zieloną Jodłę;
  • chorągwiany kurs wodzów gromad zuchowych w Sanoku, podczas ferii zimowych w 1997 roku, na którym zajęcia prowadzili hm. Marian Szramowiat i hm. Krystyna Harna;
  • sukcesy sanockich zuchów w finałach Ogólnopolskiego Konkursu „Strofy o Ojczyźnie” – II miejsce w 2001 r. zajęła zuchenka z 54 Gromady Zuchowej w Tyrawie Solnej, a w 2002 roku III miejsce zajął zuch z tej gromady (przygotowani przez drużynową hm. Krystynę Michalczak); w 2013 r. wyróżnienie dla zucha z 45 DH (wielopoziomowej) z Mrzygłodu (przygotowany przez drużynową phm. Danutę Tutak);
  • od 1989 roku gromady zuchowe licznie uczestniczą w Harcerskiej Ogólnopolskiej Akcji Ekologicznej „Florek”;
  • organizowane są rajdy dla zuchów „Siedmiomilowe Buty”;
  • corocznie odbywają się Festiwale Piosenki Zuchowej i Harcerskiej, a gromada, która zajęła pierwsze miejsce reprezentuje hufiec na festiwalu chorągwianym; najczęściej jest to 42 GZ z Prusieka, gromada ta zawsze plasuje się w ścisłej czołówce przeglądu chorągwianego, np. I miejsce w 2009 r.

 

W 2006 roku w ośmiu gminach Powiatu Sanockiego działało 23 gromady zuchowe, zrzeszające 332 zuchów, a w 2011 roku, kiedy uroczyście obchodzono stulecie powstania pierwszej drużyny harcerskiej w Sanoku, były następujące gromady zuchowe:

 

Gmina Besko i Rymanów

L. p. Nr i nazwa Drużynowe
1. 32 GZ „Leśne Jagódki” w Besku pwd. Anna Folcik
2. 33 GZ „Krasnale” w Besku pwd. Anna Dereń
3. 35 GZ „Wesołe Zajączki” w Mymoniu pwd. Danuta Szałankiewicz
4. 34 GZ „Leśne Skrzaty”w Milczy pwd. Danuta Zawojska

 

Gmina Komańcza

L. p. Nr i nazwa Drużynowa
1. 17 GZ „Polne Kwiaty” w Nowym Łupkowie pwd. Magdalena Kilar

 

Gmina Sanok

L. p Nr i nazwa Drużynowe
1. 42 GZ „Stokrotki” w Prusieku Beata Kuśnierz
2. 51 GZ „Grzybowe Ludki” w Falejówce pwd. Alina Rychlicka-Indyk
3. 12 WDH „Fenix” w Pisarowcach phm. Edyta Bielak
4. 39 GZ „Grzybowe Ludki” w Pakoszówce Władysława Galant
5. 45 DH im. Janusza Korczaka (wielopoziomowa; zuchowo-harcerska ) phm. Danuta Tutak 
6. 10 GZ „Pracowite Ludki” Bożena Radwańska

 

Gmina Zagórz

L. p. Nr i nazwa Drużynowe
1. 4 GZ „Słoneczna Gromada” w Zagórzu pwd. Aleksandra Macko
2. 69 GZ „Leśne Skrzaty” Zagórzu phm. Bogumiła Kawałkiewicz
3. 1 GZ „Wesołe Biedronki” w Zahutyniu phm. Anna Stawarz14
4. 2 GZ „Leśne Duszki” w Czaszynie pwd. Anna Hańczuk

 

Gmina Bukowsko

L. p. Nr i nazwa Drużynowa
1. 20 GZ „Wesoła Gromada” pwd. Ewa Fal- Woźny

 

Gmina Sanok- Miasto

L. p. Nr i nazwa Drużynowe
1. 5 GZ „Zuchy z Czerwonego Lasu” w Sanoku pwd. Katarzyna Ordon-Harłacz
2. 3 Gromada Zuchowa „Roześmiane Stokrotki” w Sanoku hm. Magdalena Pacławska
3. 8 GZ „Pingwinki” w Sanoku-Olchowcach Mariola Bodnar
4. 54 GZ „Zuchy z Zielonej Doliny” w Sanoku Anna Borczyk

 

Gmina Zarszyn

L. p. Nr i nazwa Drużynowe
1. 25 GZ „Ekoludkowa Gromada” Odrzechowej pwd. Elżbieta Babiak
2. 7 GZ „Jaćmierskie Zuchy” phm. Maria Hanus

 

Z 22 gromad zuchowych w 2011 roku do roku 2014 zostało 9. Główną przyczyną tak drastycznego spadku liczby gromad zuchowych były zmiany w statucie ZHP, wprowadzone przez Zjazd Nadzwyczajny, w marcu 2011 roku (ustanie członkostwa z powodu nieopłacenia składek), chociaż wystąpiło też odejście drużynowej na emeryturę oraz problemy zdrowotne i rodzinne. Zuchy z 7 GZ weszły w skład 15 DH, która stała się drużyną wielopoziomową.

W roku 2014, roku obchodów stulecia ruchu zuchowego, konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań w celu przywrócenia działalności gromad zuchowych w większości środowisk. Obecnie w sanockim hufcu ZHP funkcjonują następujące gromady zuchowe

 

L. p. Nr i nazwa Drużynowa
1. 17 GZ „Polne Kwiaty” w Nowym Łupkowie pwd. Magdalena Kilar
2. 42 GZ „Stokrotki” w Prusieku Beata Kuśnierz
3. 51 GZ „Grzybowe Ludki” w Falejówce pwd. Alina Rychlicka-Indyk
4. 45 DH im. Janusza Korczaka (wielopoziomowa; zuchowo-harcerska ) phm. Danuta Tutak 
5. 4 GZ „Słoneczna Gromada” w Zagórzu pwd. Aleksandra Macko
6. 5 GZ „Zuchy z Czerwonego Lasu”w Sanoku Martyna Łuczka (opiekun phm. Katarzyna Ordon-Harłacz)
7. 54 GZ „Zuchy z Zielonej Doliny” w Sanoku Justyna Hryszko (opiekun – pwd. Anna Borczyk)
8. 25 GZ „Ekoludkowa Gromada” Odrzechowej pwd. Elżbieta Babiak
9. 15 Drużyna Harcerska im. mjr. Jana Piwnika „Ponurego”(wielopoziomowa; zuchowo-harcerska ) hm. Elżbieta Gałazka

 

 

1 Czesław Mazurczak - Harcerstwo Sanockie 1910-1949.HOW, Kraków, 1990. s. 64
2 Franciszek Moszoro z pochodzenia Ormianin, ur. 6 kwietnia 1891 r. w Jaśliskach ., zmarł 23 maja 1977 r. uzyskał wykształcenie wyższe, pedagogiczne. Nauczyciel gimnastyki, opiekun drużyn harcerskich i gromad zuchowych, pierwszy namiestnik zuchowy w sanockim hufcu harcerzy. Był także komendantem reprezentacji hufca na Zlot Harcerstwa Polskiego w Spale w dniach 11-25 lipca 1935 r. zorganizowany w 25-lecie powstania skautingu polskiego. Pełnił w latach 1945-1946 obowiązki komendanta hufca. Ks. Zdzisław Peszkowski wspominał, że mówiono do niego „Wilk – Tata”. Otrzymał tytuł „Zasłużony dla Miasta Sanoka”. Spoczywa na Cmentarzu Centralnym w Sanoku. Na tablicy nagrobkowej jest napis: „Wielki Przyjaciel Młodzieży”.
3 Czesław Mazurczak – tamże, s. 74
4 Cz. Mazurczak – tamże, s. 75
5 Zdzisław Peszkowski – Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat, Muzeum Historyczne w Sanoku. 2004. s. 52 
6 Czesław Mazurczak – tamże, s, 112-113
7 Krystyna Harna, Kazimierz Harna, Zofia Kaleniecka, Barbara Mazur – Sanockie zuchy zaistniały jeszcze przed wojną. Maszynopis, Archiwum Hufca ZHP ziemi Sanockiej.
8 Harcmistrz Czesław Borczyk (15.05.1910 – 25.05.2004) był komendantem Hufca Harcerzy w Sanoku w latach 1929-1931, a potem w latach 1956-1964 komendantem Hufca Sanok.
9 Zofia Kaleniecka z domu Kucharska, ur. 7 maja 1937 r. do ZHP wstąpiła 28 XII 1956 r. Stopień podharcmistrza otrzymała 15 II 1960 r.
10 Krystyna Harna, Kazimierz Harna, Zofia Kaleniecka, Barbara Mazur – Sanockie zuchy zaistniały jeszcze przed wojną. Maszynopis, Archiwum Hufca ZHP ziemi Sanockiej.
11 Wolwowicz Alicja – Zarys dziejów sanockiego harcerstwa (w) Pr. Zbiorowa - 95 lat sanockiego harcerstwa. Sanok, 2006. s 16
12 Krystyna Harna, Kazimierz Harna, Zofia Kaleniecka, Barbara Mazur – Sanockie zuchy zaistniały jeszcze przed wojną. Maszynopis, Archiwum Hufca ZHP ziemi Sanockiej.
13 W tych latach namiestnikiem zuchowych jest hm. Lidia Mackiewicz-Adamska, obecnie członek ZKK Chorągwi Podkarpackiej ZHP, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 w Sanoku zawsze otwartej dla harcerzy, w tej szkoły odbywają się m.in. Zuchowe Mikołajki
14 Phm. Anna Stawarz w latach 2004 – 2013 pełniła funkcje namiestniczki zuchowej. Jesienią 2013 r. zrezygnowała z funkcji.
facebook_page_plugin